डार्क वेब (Dark Web) के हो?

डार्क वेब इन्टरनेटको एक यस्तो भाग हो, जुन साधारण ब्राउजर (जस्तै, Google Chrome, Firefox आदि) बाट पहुँच गर्न सकिंदैन। यो एक गोप्य र अनाम इन्टरनेटको हिस्सा हो, जहाँ पहुँच गर्न विशेष सफ्टवेयर, कन्फिगरेसन र अनुमति आवश्यक पर्छ।

डार्क वेबलाई साधारण इन्टरनेट जस्तै प्रयोग गर्न सकिन्छ, तर यहाँको सामग्री धेरै हदसम्म गोप्य हुन्छ र प्रायः कानूनी रूपमा अनियमित हुन्छ।

---

1. डार्क वेब, डीप वेब र सर्फेस वेबबीचको अन्तर

प्रकार	पहुँच	उदाहरण	गोपनीयता स्तर
सर्फेस वेब	सामान्य ब्राउजरबाट	Google, YouTube, Facebook	सार्वजनिक (सर्वसाधारणका लागि)
डीप वेब	पासवर्ड आवश्यक	बैंक खाताहरू, इमेल इनबक्स	सीमित पहुँच (पासवर्ड आवश्यक)
डार्क वेब	TOR ब्राउजर आवश्यक	गोप्य मार्केट, गुप्त फोरमहरू	धेरै गोप्य (अनाम)

• सर्फेस वेब: इन्टरनेटको ४-५% हिस्सा मात्रै हो, जसमा तपाईंले Google मा सर्च गरेर भेट्ने वेबसाइटहरू पर्छन्।
• डीप वेब: यस्तो वेबसाइट हो, जुन पासवर्ड वा अनुमति बिना पहुँच गर्न सकिँदैन, जस्तै—बैंक खाताको विवरण, अस्पतालका रिपोर्ट आदि।
• डार्क वेब: यो इन्टरनेटको गहिरो र गोप्य भाग हो, जुन TOR (The Onion Router) जस्ता विशेष ब्राउजरले मात्र पहुँच गर्न सकिन्छ।

---

2. डार्क वेबमा के-के हुन्छ?

डार्क वेबमा हुने गतिविधिहरूलाई दुई भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ:

(A) सकारात्मक प्रयोग (वैध प्रयोग)

1. गोपनीयता र अनामता:
   • पत्रकारहरू, मानव अधिकार कार्यकर्ताहरू, र विपक्षी राजनीतिक दलहरूले गोपनीय रूपमा सञ्चार गर्न डार्क वेब प्रयोग गर्न सक्छन्।
   • धेरै मानिसहरू, विशेष गरी सेन्सरशिप भएको देशमा बस्ने मानिसहरूले गोपनीयता कायम राख्न यो प्रयोग गर्छन्।
2. साइबर गोपनीयता र सुरक्षा:
   • जसले आफ्नो व्यक्तिगत जानकारी, स्थान र गतिविधि लुकाउन चाहन्छन्, तिनीहरूले TOR ब्राउजर प्रयोग गर्छन्।
   • सूचना चुहावट र निगरानीबाट बच्नका लागि यसलाई प्रयोग गरिन्छ।

(B) नकारात्मक प्रयोग (अवैध प्रयोग)

1. अवैध व्यापार:
   • हतियार, लागुऔषध, नक्कली पहिचान पत्र (Fake IDs) जस्ता अवैध वस्तुहरूको किनबेच डार्क वेबमार्फत गरिन्छ।
   • “Silk Road” नामक कुख्यात डार्क वेब बजारले लागुऔषध र अवैध सामानहरूको खरिद-बिक्री गर्ने प्लेटफर्मको रूपमा ख्याति कमायो।
2. ह्याकिङ सेवा र मालवेयर:
   • यहाँ साइबर अपराधीहरूले ह्याकिङ सेवा, मालवेयर (वाइरस) बेच्ने, स्पाइवेयर बेच्ने जस्ता काम गर्छन्।
   • केही व्यक्तिले ठगी गर्ने उद्देश्यले अन्य व्यक्तिका बैंक खाताहरू, क्रेडिट कार्डको जानकारी बेच्ने गर्छन्।
3. पर्सनल डेटा बिक्री:
   • यहाँबाट पासवर्ड, बैंक खाताका विवरण, क्रेडिट कार्ड नम्बर, र गोप्य जानकारी बेच्ने काम हुन्छ।
4. अवैध सामग्री (बाल पोर्नोग्राफी):
   • डार्क वेबको सबैभन्दा गम्भीर समस्यामध्ये एक हो—बाल अश्लील सामग्रीको सञ्जाल। यसलाई रोक्न धेरै देशले कडा कानुनी कदम चालिरहेका छन्।
5. रोग विक्रय (किड्नी, अंगहरू):
   • डार्क वेबमा शरीरका अंगहरू अवैध रूपमा बेच्ने सञ्जाल पनि फेला परेका छन्।

---

3. डार्क वेबमा कसरी पुगिन्छ?

डार्क वेबमा जानको लागि साधारण ब्राउजरले काम गर्दैन। यहाँ पहुँच गर्न TOR (The Onion Router) नामक ब्राउजर चाहिन्छ।

TOR ब्राउजरको कार्य प्रणाली

1. गोपनीयता: TOR ब्राउजरले तपाईंको IP ठेगाना लुकाउँछ।
2. रूटिङ: तपाईंको नेटवर्क ट्राफिकलाई धेरै अन्तर्राष्ट्रिय सर्वरहरू (Nodes) बाट पास गरिन्छ, जसले तपाईंको वास्तविक स्थानलाई लुकाउँछ।
3. URL ठेगाना: सामान्य वेबसाइटहरूको URL “.com” मा समाप्त हुन्छ, तर डार्क वेबको URL “.onion” मा समाप्त हुन्छ।

---

4. डार्क वेब सुरक्षित छ?

• गोपनीयता: TOR ब्राउजरको गोपनीयता राम्रो हुन्छ, तर तपाईंको सुरक्षा तपाईंको सावधानीमा निर्भर हुन्छ।
• मालवेयर र ह्याकिङको जोखिम: डार्क वेबमा पाइने धेरै लिंकहरूमा मालवेयर हुन्छ, जसले तपाईंको उपकरणलाई ह्याक गर्न सक्छ।
• ठगी र फ्रड: डार्क वेबमा ठगी सामान्य हुन्छ। कुनै वस्तु किन्नु वा सेवा लिनु पहिले यो ध्यान दिनुपर्छ।
• कानूनी जोखिम: धेरै देशमा डार्क वेबको अनधिकृत पहुँच गैरकानूनी मानिन्छ।

---

5. डार्क वेबको फाइदा र बेफाइदा

फाइदा	बेफाइदा
गोपनीयता र अनामता	अवैध सामग्री र आपराधिक गतिविधि
अन्यायको विरोध गर्ने ठाउँ	ह्याकिङ र मालवेयरको जोखिम
अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता	बाल पोर्नोग्राफी र मानव तस्करी
सेन्सरशिपको विरोध	ठगी र ठगीको जोखिम

---

6. डार्क वेब प्रयोग गर्न किन जोखिमपूर्ण छ?

1. अनधिकृत पहुँचले कानूनी कारबाही हुन सक्छ:
   • केही देशहरूमा, डार्क वेबमा अनधिकृत पहुँचलाई गैरकानूनी मानिन्छ।
2. ठगी र साइबर अपराधको जोखिम:
   • तपाईं ठगिन सक्नुहुन्छ, किनभने यहाँ वास्तविकता र ठगी छुट्याउन कठिन हुन्छ।
3. डाटा चोरीको जोखिम:
   • तपाईंको जानकारी चोरी हुने सम्भावना हुन्छ, किनभने मालवेयर संक्रमित वेबसाइटहरू ठुलो मात्रामा पाइन्छ।
4. सरकारको निगरानी:
   • कुनै पनि आपराधिक गतिविधिमा संलग्न भएमा, तपाईँलाई निगरानीमा राख्न सकिन्छ।

---

7. निष्कर्ष

डार्क वेब एक गहिरो इन्टरनेट हो, जुन गोपनीयता, अनामता र सुरक्षा प्रदान गर्न बनाइएको हो। पत्रकार, मानव अधिकारकर्मी र सेन्सरशिपको शिकार भएका व्यक्तिहरूको लागि यो फाइदाजनक हुन सक्छ। तर, यसको नकारात्मक पक्ष भने अवैध गतिविधि हो, जहाँ लागुऔषध, हतियार, ह्याकिङ सेवा र अन्य अपराधको कारोबार चलिरहेको हुन्छ।