किन बनाउदै छ अमेरीका नक्कली सुर्य ?
अमेरिका र अन्य केही देशहरूले “नक्कली सूर्य” भन्ने परियोजनाहरूमा काम गरिरहेका छन्, तर यो सामान्यतया वास्तवमा “सूर्यको नक्कल” होइन। यसलाई वैज्ञानिक र प्रविधिक रूपमा “नाभिकीय फ्युजन” भन्ने प्रविधिसँग जोडिन्छ। यो प्रविधि सूर्यको शक्ति उत्पादन गर्ने प्रक्रियाको नक्कल हो, जसले धेरै स्वच्छ र दिगो ऊर्जा स्रोत प्रदान गर्ने आशा गरिएको छ।
प्लान्टले भविष्यको स्वच्छ उर्जाको उपयोग गरी बिजुली उत्पादन गर्नेछ । स्टार्टअप कमनवेल्थ फ्युजन सिस्टम्स (सीएफएस) ले मंगलबार यो घोषणा गर्यो । सीएफएस सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा प्रसिद्ध परमाणु फ्यूजन कम्पनीहरूमध्ये एक हो । यसले भवन निर्माणमा अर्बौं डलर लगानी गर्दै आएको छ ।
सञ्चालनमा आएपछि प्लान्टले ग्रिडसँग जोडेर ४०० मेगावाट उत्पादन गर्न सक्नेछ । कम्पनीका सीईओ बब मुमगार्डका अनुसार यो करिब १५०,००० घरहरूलाई बिजुली दिन पर्याप्त हुनेछ ।
किन नक्कली सूर्य बनाउने प्रयास भइरहेको छ?
- ऊर्जाको दिगो स्रोत:
नाभिकीय फ्युजनले हाइड्रोजनका परमाणुहरूलाई जोडेर ठूलो मात्रामा ऊर्जा उत्पन्न गर्छ। यो प्रक्रिया अत्यधिक शक्तिशाली छ र कार्बन डाइअक्साइड जस्तो हानिकारक ग्यास निस्कँदैन, जसले वातावरणलाई संरक्षण गर्न सहयोग गर्छ। - सूर्यको नक्कल:
सूर्यमा नाभिकीय फ्युजनको प्रक्रिया निरन्तर चलिरहेको छ, जसले असीमित ऊर्जा उत्पादन गर्छ। यही प्रक्रिया पृथ्वीमा प्रयोग गरेर भविष्यका ऊर्जा समस्या समाधान गर्ने प्रयास गरिंदैछ। - सुरक्षित र स्वच्छ ऊर्जा:
नाभिकीय फ्युजन परम्परागत नाभिकीय विखण्डन (nuclear fission) भन्दा धेरै सुरक्षित र सफा छ। यसले विकिरण जोखिम न्यून राख्छ। - उर्जा संकट समाधान गर्न:
वर्तमानमा विश्वभर बढ्दो उर्जा आवश्यकतालाई परम्परागत ऊर्जा स्रोतहरूले पूर्ति गर्न गाह्रो भइरहेको छ। यो प्रविधिले भविष्यमा ठूलो सहयोग गर्नेछ।
यसले के कस्तो चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्छ?
- प्राविधिक कठिनाइहरू:
अत्यन्त उच्च तापक्रम (सूर्यको केन्द्रमा पाइने तापक्रमभन्दा बढी) सिर्जना गर्न र त्यसलाई नियन्त्रणमा राख्न आवश्यक हुन्छ। - महँगो परियोजना:
अनुसन्धान र निर्माणमा ठुलो लगानी लाग्छ। - समय लिने प्रक्रिया:
यो प्रविधि पूर्ण रूपमा व्यावसायिक प्रयोगका लागि तयार हुन अझै समय लाग्नेछ।
प्रगति के छ?
अमेरिका मात्र होइन, चीन, युरोप, भारत, र जापानजस्ता देशहरू पनि यस्ता परियोजनामा सामेल छन्। चीनले आफ्नो “आर्टिफिसियल सन” (EAST) परियोजनामा हालै सफलता प्राप्त गरेको छ, जसले धेरै लामो समयसम्म उच्च तापक्रम कायम गर्न सकेको थियो।
निष्कर्ष: “नक्कली सूर्य” भन्ने कुरा विज्ञान र प्रविधिको चमत्कार हो, जसले भविष्यमा मानव जीवनलाई ऊर्जा समस्याबाट मुक्त गराउन ठूलो योगदान दिने सम्भावना छ।
