रुपन्देहीमा बेमौसमी वर्षाले ७ करोडको काँचो इँटा नष्ट, व्यवसायी मारमा
रुपन्देही — वैशाख महिनाको मध्यतिर आएको लगातारको अवश्थागत वर्षाले रुपन्देहीका इँटा उद्योगमा ठुलो क्षति पुर्याएको छ। लुम्बिनी इँटा उद्योग व्यवसायी संघका अनुसार पछिल्लो दुई साता भित्र परेको वर्षाका कारण करिब दुई करोड ५० लाख गोटा काँचो इँटा नष्ट भएको छ, जसको अनुमानित मूल्य साढे सात करोड रुपैयाँभन्दा बढी रहेको छ।
संघका अध्यक्ष अजयकुमार गुप्ताका अनुसार एक गोटा काँचो इँटा उत्पादनमा कम्तीमा तीन रुपैयाँ लागत लाग्दछ। “२६ वटा उद्योगले पकाउने तयारीमा राखेका काँचो इँटा वर्षाले पूरै बर्बाद पार्यो,” गुप्ताले बताए, “उद्योगहरू पहिल्यै करको चाप, कोइलाको बढ्दो मूल्य, र सरकारी बेवास्ताका कारण संकटमा छन्। यस्तो बेमौसमी वर्षाले हामीलाई थप गहिरो संकटमा धकेलेको छ।”
गुप्ता भन्छन्, “खुला आकाशमुनि सञ्चालन गरिने इँटा उद्योगको जोखिमलाई सरकारले बुझ्नै खोज्दैन। हामीले पटक–पटक बिमा प्रणालीको माग गरिरहेका छौँ तर अहिलेसम्म कुनै चासो देखिएको छैन। राज्यले उद्योगको सुरक्षाका लागि न्यूनतम पहल पनि गरेको छैन।”
इँटा व्यवसायी डोलराज पाण्डेका दुई उद्योगमा मात्रै १९ लाख गोटा काँचो इँटा पूर्ण रूपमा नष्ट भएको छ। “पहिलोपटक पानी पर्दा पम्पसेट प्रयोग गरेर पानी हटायौँ,” उनले भने, “तर त्यसपछि लगातार पानी परिरह्यो। उद्योग चलाउने अन्तिम समय यही वैशाख हो, तर त्यसअघिनै यस्तो क्षति हुँदा उद्योग नै बन्द गर्नुपर्यो।”
रुपन्देही जिल्लामा दशक अघिसम्म ५२ वटा इँटा उद्योग सञ्चालनमा थिए। तर, हाल तीमध्ये आधा अर्थात् २६ उद्योगमात्र सक्रिय छन्। संघका महासचिव दीपक पौडेलका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा निरन्तर बेमौसमी वर्षाले उद्योगमा क्षति पुर्याउँदै आएको छ। “जिल्लाका उद्योगमा करिब १० अर्ब रुपैयाँको लगानी छ,” उनले भने, “यी उद्योगहरूले करोडौँ कर तिर्छन्, तर हरेक वर्ष लाखौँ इँटा नष्ट हुँदा पनि सरकारले कुनै राहतको पहल गरेको छैन।”
पौडेलले काँचो इँटालाई प्राकृतिक विपत्तिबाट जोगाउन बिमा प्रणाली तत्काल लागू गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्। “सरकारले ढिलासुस्ती नगरी इँटा उद्योगलाई संकटमुक्त गर्न योजनाबद्ध सहयोगको ढोका खोल्नुपर्छ,” उनले जोड दिए।
बेमौसमी वर्षाले पुनः इँटा उद्योगको जोखिमतर्फ ध्यान खिचाएको छ। वर्षेनी दोहोरिने यो समस्याबाट मुक्तिका लागि दीर्घकालीन रणनीति, विशेष बिमा योजना र व्यवसाय–मैत्री नीति आवश्यक देखिन्छ। अन्यथा, आगामी वर्षहरूमा यो क्षेत्रबाट लगानीकर्ता हट्ने र निर्माण क्षेत्रमा गहिरो प्रभाव पर्ने निश्चित छ।
4o
