रासायनिक मल अभावले बढायाे कपिलवस्तुका किसानकाे चिन्ता
कपिलवस्तु जिल्लाका कृषकहरू यतिबेला गम्भीर रासायनिक मल अभावको सामना गरिरहेका छन्। वर्षायाम सुरु भइसकेको छ र धान रोप्ने मुख्य समय भए पनि युरिया तथा डिएपी मल पर्याप्त मात्रामा उपलब्ध नहुँदा खेती प्रभावित हुन थालेको छ।
खेत तयार भइसके पनि समयमै मल नपाउँदा बाली लगाउन ढिला भइरहेको किसानहरूको गुनासो छ। सहकारी संस्थामार्फत मल वितरण सुरु भए तापनि उपलब्ध मात्रा आवश्यकता अनुरूप पुग्न सकेको छैन। कतिपय ठाउँमा मलको अत्यधिक माग हुँदा वितरण प्रक्रिया झन् जटिल बनिरहेको छ।
कृषकहरू खेत रोप्न व्यस्त छन्, तर आवश्यक मल अभावका कारण उत्पादनमा गिरावट आउने चिन्ता बढ्दै गएको छ। कतिपय किसानले मल नपाएकै कारण रोपाइँ ढिलै गरेका छन्। सहकारीको ढिलासुस्ती, कोटा प्रणालीको असमान कार्यान्वयन, र वितरणमा देखिएको अनियमितता पनि समस्या थपिने कारण बनेका छन्।
मल लिन लामो लाइन बस्नुपर्ने, पालो नआउँदै मल सकिने, तथा समान वितरण नहुनुजस्ता गुनासोहरू व्यापक रूपमा उठिरहेका छन्। सरकारले मल वितरणको जिम्मा सहकारीलाई दिएको भए पनि त्यसले कृषकहरूको माग पूरा गर्न सकेको छैन।
मल अभावको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भएको मूल्यवृद्धि, ढुवानीमा जटिलता, र सरकारी प्रक्रिया ढिलो हुनु रहेका विज्ञहरूको भनाइ छ। सरकारले मल आयातका लागि ठेक्का दिएको भए पनि समयमै प्रक्रिया सम्पन्न हुन नसक्दा समस्या थपिएको हो।
रासायनिक मलको अभावले केवल धान खेती मात्र होइन, मकैजस्ता अन्य खाद्यान्न उत्पादनमा समेत असर पार्ने खतरा देखिएको छ। यसले खाद्य सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने, मूल्यवृद्धि गराउने, र उपभोक्ता स्तरमा समेत समस्याको कारण बन्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।
कृषकहरूले सरकारसँग तत्काल मल आपूर्ति तीव्र पार्न, वितरण प्रणालीलाई पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन, तथा दीर्घकालीन समाधानका लागि देशभित्रै मल उत्पादनको व्यवस्था मिलाउन माग गरेका छन्।
कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्न मल आपूर्ति प्रणाली व्यवस्थित बनाउनुको विकल्प नरहेको विज्ञहरूको भनाइ छ। यसको लागि संघीय सरकार, सहकारी संस्था, र स्थानीय तहबीच बलियो समन्वय आवश्यक छ।
यदि समयमै ठोस कदम चालिएन भने, यो समस्या कृषकहरूको मात्र होइन, समग्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रका लागि समेत घातक बन्ने निश्चित देखिन्छ।
